Bel Fıtığı Tedavisi ( Disk Hernisi )

Bel ağrısının en sık nedeni olmamasına rağmen belimiz ağrıdığında ilk olarak bel fıtığından şüpheleniriz. Herhalde bunun nedeni fıtıkların bir kısmının cerrahi gerektiriyor olması ve bizlerin cerrahiden korkarak; cerrahiden kaçınmak için erken tanı konulup önlem almak istememiz olsa gerek.

Oysa ki hangi bulgular bel fıtığında görülür, hangi durumlarda doktora başvurmalıyız, bel fıtığından kaçınmak için neler yapmalıyız sorularına yanıt bulmak bu kaygılarımızı bir miktar rahatlatacaktır.

Bel Fıtığı Nedir ?

Disk Hernisi

Omurgamızı omur adı verilen kemikler oluşturur. Bu kemiklerin birbirine sürtünmesini engelleyen her bir kemiğin arasında disk denilen yastıkçıklar bulunmaktadır. Diskler amortisör gibi işlev görürler. Omurgamıza binen yükleri absorbe ederler ve omur kemiklerinin incinmesine engel olurlar.

Disklerin içi jelimsi nükleus ile dolu iken dışında anulus denilen sert bir zar bulunur. Anulus zarı disk içeriğinin (nukleus) diskin dışına kaçmasına engel olur.

Bel fıtığı anulus zarının yırtılarak nukleusun (disk içindeki jel yapı) dışarı kaçmasına denir. Dışarı çıkan nukleus fıtıklaşır ve sinire bası yapar. Aynı zamanda jel yapının asidik yapısı siniri zedeler. Disk fıtıklaştığı için bel fıtığı, disk hernisi, disk kayması gibi isimler verilir.

Diskin yapısının bozulması her zaman bel fıtığı ile sonuçlanmaz ancak diske bağlı başka bel rahatsızlıklarına sebep olur. Diskin bozulduğu her durum bel fıtığı olarak adlandırılmaz. Çünkü belirti ve tedavileri farklıdır. Bel fıtığında fıtıklaşan diskin sinire bası yapıyor olması kriterdir.

Bel Fıtığı Kimlerde Olur ?

Anulus zarının yapısal olarak zayıf olduğu kişilerde daha sıktır yani ailesel faktörlere bağlı yatkınlık vardır. Sigara gibi anulus zarını zayıflatan faktörler bel fıtığı oluşumunda suçlanmaktadır.

Omurların ve disklerin çatısını bel kaslarımız sağlamlaştırır. Yani bel kaslarının kuvvetli olması bel fıtığı oluşumunu engeller. Ağır yük bel fıtığını arttıran bir sebeptir ancak yükün doğru kaldırılması, bel kaslarının bu yük karşısında kuvvetli olması durumunda bel fıtığı oluşumu artmaz.

Bel fıtığı ağır yük kaldıran kişilerde değil, bel kasları zayıf yük kaldırmayı bilmeyen kişilerde daha sıktır.

Ağır yük ve travma ile karşılaşılan 25- 30 yaş sonrası daha sık görülür.

Bel Fıtığı Belirtileri Nelerdir ?

Başlangıcı bel ağrısı ve ardından bacağa vuran ağrı ile kendini gösterir. Daha sonra bel ağrısı azalıp sadece bacağa vuran ağrı kalıcı olabilir. Bacağa vuran ağrıya siyatalji denir. Siyatalji bel fıtığının en önemli göstergesidir. Her bel ağrısı bel fıtığı değildir, oysa ki siyatalji rahatsızlığında olasılıkla bel fıtığı tespit edilir.

Siyatalji genellikle yürümekle artan, dinlenmekle biraz daha rahatlayan bacağa vuran ağrıdır. En sık sebebi bel fıtığıdır. Ancak başka nedenleri de olduğu için araştırılması gereklidir. Siyatalji siyatik sinirin (bacağın en büyük siniri) ezildiğinin, hasarlandığının belirtisidir.

Tedavi edilemez ve hasarlanma devam ederse bacakta uyuşukluk, his kaybı ve ardından ilgili bölgede felç gelişebilir. Yani siyatalji araştırılmalı ve tedavi edilmelidir.

Fıtığın yerine göre ve başka hastalıklarda bazen siyatalji istirahat halinde de olabilir ki bu durum daha ciddidir, araştırılmalıdır.

Siyatalji olmadan bel ağrısı varlığında disk bozukluğu olabilir ancak bu durumlarda genellikle bel fıtığı tespit edilmez. Tek başına bel ağrısı genellikle belin diğer rahatsızlıklarında görülür.

Bacağa değil sadece bel ve kalçaya yayılan ağrı birçok bel hastalığında olabilir. Bel fıtığı olarak isim koymadan önce deneyimli doktorlar tarafından ayırıcı tanısının yapılması, tetkik edilmesi gerekir.

Bel Fıtığı Tanısı Nasıl Konulur ?

Bel fıtığının sinire bası derecesini değerlendirmek için en önemli test MRI (manyetik rezonans görüntüleme) dir. Röntgen ve CT tek başlarına fıtığı değerlendirmek için kullanılmaz. Ancak çeşitli nedenlerle MR çektiremeyen hastalarda diğer tetkikler tanıda kullanılabilir.

Bel fıtığında hastanın şikayetleri, muayene bulguları (sinir sıkışma testlerinin pozitifliği) ve MR bulgularının hepsi bel fıtığını işaret ettiğinde tanısı konulur. Yani tek başına MR da fıtığın tespit edilmesi işin üçte biridir. MR filmine bakarak ameliyat kararı almak eksik ve yanlış karara neden olabilir. Bel ağrısı ve siyataljinin birçok sebebi olabileceğinin unutulmaması sadece MR ile tanı konulmaması ve ameliyat kararı alınmaması gerekir.

Doktorunuz ayrıntılı bir sorgulama yaparak probleminizin ne olduğunu anlamaya çalışacaktır. Probleminizin sadece belde mi yoksa bel ve bacakta mı olduğunu, bacağınızın neresini etkilediğini soracak ve böylece hangi diskin fıtıklaştığını anlamaya çalışacaktır.

Yapacağı fizik muayene ile, bacaklarınızda güç ve duyu kaybı olup olmadığına bakacak, reflekslerinizi kontrol edecektir.

MR ile hangi diskinizin fıtıklaştığını ve sorunun ciddiyetini anlayacaktır. Sinir basısının ciddiyetini anlamak için EMG (sinir ileti testi) de isteyebilecektir. Bu tetkikte sinirlerinize düşük voltlu elektrik verilerek etkilenen kasın hareket zamanı incelenir ve basının sinire verdiği zarar tespit edilir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalıyım ?

Ağrı gittikçe ve hızla artıyorsa, ani güç veya his kaybı varsa doktora başvurmakta gecikmemelidir. Ancak insanların beli sık sık ağrıyabilir. Ufak bir zorlanma bel kaslarımızda ağrı yapabilir. Her belimiz ağrıdığında elbette ki doktora başvurmamıza gerek yoktur.

Ağrı 4-5 günü geçmiyorsa, gün geçtikçe azalıyorsa, basit ağrı kesicilerle rahatlıyorsa kendinizi takip edebilirsiniz. Bir hafta içinde ağrı kayboldu ve tekrarlamadıysa basit bir kas spazmıymış diye düşünebilirsiniz.

Ancak gittikçe artıyor, süre uzuyor veya ağrı geçip tekrarlıyorsa, beraberinde güçsüzlük gibi şikayetler varsa daha ivedi bir şekilde doktora başvurmalısınız.

Bel Fıtığı Tedavisi Nasıl Yapılır ?

Bilindiğinin aksine bel fıtığının asıl tedavisi cerrahi değildir. Cerrahi tüm bel fıtıklarının sadece %3 de gerekli olur.

Diskin yırtılarak nukleus içeriğinin dışarı çıkması (fıtıklaşması) sonucu oluşan bel fıtığında ortaya çıkan ağrı sinirlerin zedelenmesi ile belirginleşir. Ağrının tedavi ediliyor olması sinir zedelenmesinin ortadan kalktığının bir göstergesidir. Yani ağrı yoksa MR da kocaman bir fıtık olsa dahi cerrahi yapılmaz, tedavi gerektirmez.

Ağrı varsa MR da fıtık küçük olsa da tedavi edilmelidir. Net olarak bilinmelidir ki ağrı bir yerin zedelendiğini gösteren bir habercidir. Hastalık tedavi edilebiliyorsa ağrı geçer. Ağrı yoksa bel fıtığında tedaviye gerek yoktur.

Bel fıtığında ağrıyı oluşturan iki faktör vardır. Birincisi anulus zarının yırtılması ile jelimsi nukleusun dışarı sızması ve asidik yapısı ile etrafa zarar vermesi. Bel fıtığının başlangıç döneminde bu nedenle şiddetli kas spazmı gelişir.

Spazma neden olan bu jelimsi sıvının tahrip edici özelliğidir. Spazm daha fazla hareket ederek fıtığın dışarı çıkmasının engellemek amacı ile doğanın koruyucu bir mekanizmasıdır. Uzun sürmediği sürece koruyucudur. Nukleusun tahrip edici özelliğinden korunmak için vücut hızla fıtık etrafında sıvı biriktirir. Bu biriken sıvıya ödem diyoruz.

Ödem de doğanın vücudu koruma mekanizması sonucu gelişir. İlk zamanlarda koruyucu ve yararlıdır. Ancak ödemin ve spazmın birkaç gün içinde dağılması gerekir. Vücudumuzda bu ödemi dağıtıcı mekanizmalar iyi çalışmıyorsa ödem gerilemez hatta daha büyür ve siniri sıkıştırmaya başlar.

Yani koruyucu amaçla gelişen spazm ve ödem daha fazla zarar vermeye başlar. Siniri sıkıştırır, ezer ve siyatalji (bacağa vuran) ağrısı başlar. Ödem bel fıtığında en fazla ağrıya neden olan sebeptir.

Ağrıya sebep olan ikinci faktör nukleusun direkt siniri sıkıştırarak bası yapmasıdır ki bu daha nadir bir durumdur.

Yani bel fıtığında zedelenmeye asıl olarak korumak için oluşan ödem neden olur ve hızla tedavi edilmesi gerekir.

  1. Ödemi ve spazmı azaltmak için bir miktar hareketleri kısıtlamak ve istirahat gereklidir. Ancak uzun süre yatak istirahati ve korse bel kaslarına ciddi zararı olduğu için önerilmez
  2. Sıcak veya soğuk uygulama ödem ve spazmı azaltmakta etkili olabilir
  3. Ödem giderici (anti enflamatuar) ilaçların kişiye zararı yoksa mutlaka bir hafta düzenli kullanılması önerilir. Kullanma amacı ağrı gidermek değil ödemi tedavi etmektir. Aslında vücudumuzda bu ilaçların etki maddesi normalde var ve ödemi tedavi eder. Ödem 2-3 gün içinde geçmiyorsa tedaviye başlamak gerekir. Ödem tedavi oldukça ağrı rahatlar.
  4. İlaçlara rağmen ağrı devam ediyorsa ödemi ve sinir basısını daha etkin şekilde kaldıracak ameliyatsız tedavi yöntemlerine (girişimsel tedavi yöntemleri) başvurmak gerekir.Girişimsel tedaviler (ameliyatsız tedavi yöntemleri) ile ameliyathane şartlarında, skopi gibi görüntüleme cihazları ile fıtık bölgesine milimetrik yaklaşılarak o bölgeye verilecek olan ilaçlar ve elektrik akımları verilerek yapılır. Bu tedavi yöntemleri bası ve ödemin tedavisinde oldukça başarılıdır.
  1. Tüm bunlara rağmen ağrı yani bası devam ediyorsa, güç kaybı, idrar kaçırma gibi bulgular varsa cerrahi yöntemle fıtığın alınması gerekir.

Bel Fıtığında Cerrahi Ne zaman Yapılır ?

Girişimsel tedavi yöntemleri tüm dünyada hızla gelişmiş ve yerini almıştır. Girişimsel tedavi yöntemleri fıtığın zarar verici etkilerini tedavi eden yöntemlerdir. Zarar verici etki tedavi edilemezse ağrı da geçmez. Diğer bir deyişle bel fıtığında ağrı tedavi edilebiliyorsa fıtığın zarar verici etkisi tedavi edilmiş anlamına gelir.

Girişimsel ( ameliyatsız) tedavi yöntemlerinin kullanılmadığı geçmiş yıllarda ağrı tedavi edilemiyorsa ameliyat bir seçenekti. Bugünkü gelişmiş tedavi yöntemleri sayesinde geçmeyen bel ağrısı ameliyat ile fıtığın çıkarılma sebebi değildir.

Omurgamız bir bina gibidir. Ayakta durması ve yıkılmaması fiziki statik kurallarına bağlıdır. Binanın yarım katını alırsak bina ayakta duramayacağı gibi bel ameliyatlarında da cerrahi olarak alınan dokunun desteğinin ortadan kalkması tüm belde ciddi sorunlara neden olabilir. Dolayısıyla bel fıtığında cerrahi ilk tedavi seçeneği değil son çaredir.

Bacakta güçsüzlük, idrar kaçırma, ilerleyici refleks kaybı durumunda cerrahi gereklidir ve hatta vakit kaybetmemek gerekir.

Cerrahinin gerektiğinde yapılması, uygun cerrahi tekniğin seçilmesi bel fıtığında doğru ve yüz güldürücü bir tedavi iken bacakta güçsüzlük ve nörolojik bulgular olmadan yapılması ilerleyen dönemde hastada omurga statiğini bozabileceği için zararlı olabilir. Alt ve üst seviyelerde yeni fıtık oluşumunu arttırabilir.

Bel Fıtığı Tekrarlar mı ?

Bel fıtığı yapısal, doğumsal sebeplere ve belin kötü kullanımına bağlı gelişir. Dolayısıyla bir seviyede fıtığı gelişen bir kişide başka bir seviyede fıtık gelişme olasılığı sağlıklı kişiye göre çok daha fazladır.

Bel fıtığında nukleusu yerinde tutan anulus zarının yırtılması söz konusudur. Yırtık sonrası anulus zarının kendini tedavi etmesi uzun süre alır. Zaten tedavi etse bile yapısı yine de zayıf olacaktır. Yani ameliyatla veya diğer tedavilerle tedavi edilmiş olsa da bel fıtığı tekrarlama olasılığı hiç küçümsenmeyecek orandadır.

Bir kez ciddi bel fıtığı olan bir kişi ömür boyu bel hastası kabul edilir. Önemli olan kişinin bunun farkında olması belini nasıl koruyacağını bilmesi ve uygulamasıdır. Bel uygun şekilde korunduğunda yeni fıtık oluşumu veya fıtığın tekrarlama riski önemli ölçüde azaltılabilir.

Bel Fıtığından Kaçınmak İçin Ne Yapmalıyım ?

Bel kaslarının kuvvetli olması ve bele ciddi ağırlık veren bel çapının büyüklüğünden kurtulmak çok önemlidir. Spor hatalı yapılırsa bel için zararlı dahi olabilir. Sporun amacı estetik kas yapısını oluşturmak değil dengeli kuvveti sağlamak olmalıdır.

Dolayısıyla bel hastaları için spor değil egzersiz önerilir. Bel için en iyi egzersiz yüzmedir. Yüzme sırasında yerçekimi kısmen ortadan kalktığı için kaslar güçlenirken disk üzerine ağırlık binmemiş olur.

Ayakta iken ağırlığın %100 ü diskler üzerine binerken oturma halinde disk üzerine ağırlığın %130 u biner. Yani uzun süre oturmak bal hastaları için en zararlı pozisyondur. Uzun oturma esnasında arada ayağa kalkıp dolaşarak disk üzerindeki basıncı hafifletmek gerekir.

Aynı şekilde uzun süre yürümek, spor olsun diye merdiven çıkmak-inmek, uzun süre yatmak diskin amortisör görevini bozar ve fıtıklaşmayı arttırır.

Sonuç olarak beliniz için her şeyin aşırısından kaçınmak ve doktorunuzun vereceği egzersizleri hayat boyu uygulamak, spor olarak yüzmeyi tercih etmek en iyisidir.

Bel Fıtığında Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri (Girişimsel Tedaviler) Ne Zaman Yapılır?

Bel fıtığında ağrı doku ve sinirde zedelenmenin göstergesidir. Dolayısıyla ağrı tedavi edilemiyorsa zedelenme devam etmektedir. Yeterli istirahat, ilaç tedavisi ve gerekirse fizyoterapiye rağmen ağrı rahatlamıyorsa girişimsel tedavi yöntemlerine başvurmak gerekir.

3 hafta- 3 ay üzerinde yaşanan bel ağrısı ve özellikle siyatalji beyin hafızasına neden olur ve tedavisi çok daha zor olan ağrı ve zedelenmeler ortaya çıkar. Beyinin ağrı ile sürekli uyarılıyor olması beyini hassaslaştırır ve ağrı yaratmayacak uyarılar bile şiddetli ağrı olarak algılanmaya başlar. Nöropatik ağrı denen bir süreç başlayabilir ki bunu uyku bozuklukları, depresyon ve sistemik bozukluklar takip eder. Bu hastalar ilerleyen dönemde bazen hekimler tarafından psikolojik bozukluk olarak değerlendirilebilir. MR a bakarak bu fıtık bu kadar ağrı yapmaz cevabını alıyorsanız kendinizden önce tanıdan şüphe edin.

Girişimsel ( ameliyatsız ) tedavi yöntemleri iki amaçla kullanılır

  1. Test amaçlı: Şüphe edilen tanının ve bölgenin doğru olup olmadığını anlamak için o bölgenin geçici ağrısızlaştırılmasına yeterli yanıt varsa tanı kesinleştirilir ve ileri tedavi yöntemlerine geçilir. Bir hasta da aynı anda hem bel fıtığı hem kalça kireçlenmesi bacak ağrısına neden olabilir. Böyle bir durumda kalça ve belin ilgili bölgesine test blokları yapılır, alınan yanıt ağrılı ve tedavi edilmesi gereken yeri belirlememizi sağlar.
  2. Test blokları veya tetkiklerle tanısı net olan bel fıtığında fıtığı küçültmek, fıtığın zarar verici etkisini ortadan kaldırmak, ödemi ortadan kaldırmak, zarar görmüş siniri iyileştirmek amacı ile yapılan birçok girişimsel tedavi (ameliyatsız tedavi) yöntemi vardır. Bunlardan bazıları:
  3. Selektif kök bloğu (epidural steroid enjeksiyonu)
  4. Radiofrekans termokoagülasyon
  5. Nükleoplasti
  6. Anüloplasti
  7. Hidrodiskektomi

Akupunktur, ozon tedavisi ve neural tedavi yöntemleri de bel fıtığında kullanılabilir. Ancak bu yöntemler girişimsel tedavi yöntemleri değil yardımcı tedavi yöntemleridir.

Ankara da bulunan muayenehanemizi 05462856646 nolu telefondan arayarak randevu alabilir veya iletişime geçebilirsiniz.

17 YORUMLAR

  1. Merhabalar benim L5 s1 diskinde sinyal ve yükseklik kaybı izlenmektedir.Bu yüzeyde sağ s1 sinir köküne bası yapan santral sağ pasantral ekstrüde disk hernisi izlenmektedir çıktı hocam ağrım çok fazla kasılmalar var ne yapmam gerek şimdiden tşkler

    • MR CD nizi ve sizi değerlendirelim, yapılabilecek tedavi alternatiflerini belirleyelim. 05462856646 numaralı telefonumuzdan detaylı bilgileri verelim. Geçmiş olsun.

  2. Merhabalar. L3 L4 L5 bel fıtığım var. Son 8 gündür ilaç kullanıyorum. Hiç bir hafifleme olmadı. Bulunduğum ilde covid 19 yoğun olduğu için dr. gidip teşhis ve tedavi olamıyorum. Ne yapmam gerekir. Teşekkürler.

    • Ne yazık ki covid in bitmesi yakın görünmüyor. 8 günlük ilaç tedavisine rağmen ağrınızın devam ediyor olması sinir basısının olduğunu gösterebilir. Şartlara rağmen güvenlik alarak mr ınızın ve sizin değerlendirilerek tedavi edilmeniz daha doğru olacak. Zaman kaybetmek daha kötü ve geri dönüşümsüz sonuçlara neden olabilir. Geçmiş olsun.

  3. İsmail hocam merhaba, L5-S1 hernisinde kaplıca önerirmisiniz ? ödem giderici ve ağrı kesici olarak ne tavsiye edersiniz ? Teşekkür ederim slmr

    • Buradan ilaç marka ve ismi önermem maalesef mümkün değil. Fıtıkta kaplıca etkisine klinik muayenesi sonrası karar verilebiliyor. Örneğin yürüme güçlüğü, reflekslerde zayıflama varlığında kaplıca sadece zaman kaybettirir. Sadece spazm olduğunda ise kaplıca tedavisi faydalı olur. Yani muayene sonucuna göre tedavi yöntemine karar verilebilir.

  4. 22 aralık 2020 de (son 15 yıldır fıtık hastasıyım) belim de ankattığınız her türlü ağrı oldu koltukdan yatakdan dahi kalkamadım kas gevşetici ilaçlar ödem giderici ilaçlar kullandım ve 40 gündür kullanıyorum belimde istirahat halinde sıjıntı yok yürüme sırasında belde kasıklarda sol bacakda ağrı değil sancılarım oluyor ve ibre hep yukar yere çömeliyorum rahatlıyorum l5 s1 fıtığım vardı zaten 2 yıl öncede tutmuştu 2 ay da normale dönmüştü şimdi sıkıntı daha ciddi gibi duruyor daha önce yürüyüşümü etkileyen sıkıntılar çekmemiştim şimdi uzun süre ayakta bile duramıyorum allah kolaylıklar versin çok zor bir durum çokk

    • Ağrılarınız şiddetşe artıyor ve rahatlamıyor ise sinir hasarı gelişiyor olabilir. Dilerseniz 05462856646 nolu namaradan arayın son MR ile değerlendirelim . Geçmiş olsun.

  5. Benim ablam 15 seneden cok bel agrisi cekiyor, bu son seneler daha kotu
    olmaya basladi sanirim hicbir agri kesici fayda etmiyor morfin bile aldigi halde,
    Bulgin oldugunu tespit ettik ama buna uygun bir tedavi bulamadik henuz,

    yanliz bi tedavi duyduk buda turkiyede yapiliyormu emin degiliz, yapiliyor duyduk ,
    adi Gel Stick yani igne araciligi ile bunu bulging olan yere basiyorlar ve bu gel zamanla

    sisiyor ve diski toparliyor, bunu sizde duydunuzmu veya uyguluyormusunuz?
    uygulamiyorsaniz uygulayan hastane veya doktor onerebilirmisiniz, lutfen
    yardimci olabilirmisiniz ablam icin cok gec olmadan bir tedavi bulmamiz gerek,
    ablam fazla bisey yapamiyor agrilari yuzunden hayata kustu gibi, biran once
    biseyler yapmamiz gerek, hayirli cevabinizi bekliyoruz insallah.

    Saglicakla kalin,

    • Bahsettiğiniz tedavi yöntemi uygun vakalarda uyguladığımız bir yöntem. Ancak hasta kliniği ve MR görüntüsünün uygun olmasıbgerekir. Dilerseniz hastanızı görelim uygun mu karar verelim. Geçmiş olsun

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here